Kaosun İzleri

“Tek bir çivisi olmayınca bir nal düştü, tek bir nalı olmayınca bir at düştü, bir atı olmayınca binici düştü, düşman onu alaşağı edip hakladı, nalda eksik tek bir çivi yüzünden hem de...“

Benjamin Franklin (1758), Poor Richard’s Almanac.

Tek bir çivinin eksikliği yüzünden, koskoca bir krallığın yitirilebileceği uyarısı 14. yüzyıla kadar uzanmaktadır.

Bizler, istikrarsızlığın tohumlarını kaosla açıklamaya değil, ilk tohum atıldıktan sonra belirsizliğin büyümesini açıklamaya çalışırız. Yukarıda verdiğim örnekte, nal çivisinin eksik olduğu gerçeğini değil de binicinin nasıl olup da eksik çivi yüzünden düştüğünü açıklayarak. Aslında, bir çivi vardı ya da yoktu. Ama eğer, çivi düşmeseydi, krallık da yıkılmayacaktı. Kaos dizgelerinin niteliklerini genellikle bir parça farklı durumların etkisini göz önünde bulundurarak incelememiz gerekir.